Prof. Tadeusz Romer

Z dyplomatów osiadłych w Montrealu czołową postacią był ambasador Tadeusz Romer. Był sekretarzem Romana Dmowskiego, sekretarzem Komitetu Na­rodowego pod przewodnictwem Ignacego Paderewskiego w latach pertraktacji o niepodległość Polski – 1918-1921. W ciężkich dla Kraju chwilach jest ambasadorem w Japonii. W krytycznych latach Jałty jest ostatnim ambasadorem Polski przy Związku Sowieckim. (1943). Po zerwaniu przez Stalina stosunków dyplomatycznych z Polską obejmuje stanowisko ministra spraw zagranicznych w rządzie Mikołajczyka do roku 1944. Na zaproszenie Uniwersytetu McGill, w roku 1948 obejmuje wydział literatury francuskiej.

Był jednym z założycieli Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce i w Kanadzie. Olbrzymi wkład pracy społecznej i naukowej prof. Romera to sukces Instytutu. Za jego prezesury, w r. 1975 Instytut zorganizował trzydniowy Kongres naukowej polskiej diaspory. Forum zebrało najwybitniejszych rodaków świata naukowego, przebywających w wolnym świecie. Brzeziński, Kołakowski, Fallenbuchl, Stypułkowski, Zaborski, Nowak-Jeziorański, Kogler, Wierzbiański, ks. Peszkowski, przyszły kapelan rodzin katyńskich – to tylko czołówka elity polskiej nauki, polskiej Sprawy.

Żona prof. Romera, Zofia, była jedną z założycielek Komitetu Pomocy Dzieciom Polskim, który przez długie lata wspiera finansowo dziecinne szpitale i ochronki w Polsce. Prof. Romer zmarł w roku 1978, a jego żona w 1981. Pochowani w polskiej sekcji cmentarza w Saint Sauveur.

Z inicjatywy założonej przez rodzinę Fundacji im. Tadeusza i Zofii Romerów, gościli w Montrealu wybitni rodacy: Leszek Balcerowicz i Jacek Kuroń.

Zbigniew Brzeziński z
prezydentem J. Carterem

Tu w Montrealu w latach 1949-50 na Uniwersytecie McGill zaczynał swoją wspaniałą karierę w dziale nauk politycznych nasz rodak, Zbigniew Brzeziński. W r. 1953 doktoryzował się na uniwersytecie w Harvard. Zostaje szefem nowo powstałego wydziału na uniwersytecie Columbia – Instytutu Spraw Komunizmu. W roku. 1973 zostaje pierwszym dyrektorem międzynarodowej Komisii do spraw skonsolidowania prac bezpieczeństwa 3 okręgów: Stanów Zjednoczonych, Europy Zachodniej i Japonii. Jego doświadczenie i znajomość niebezpieczeństwa systemu komunistycznego wobec wolnego świata ściąga go w zespół najbliższych doradców politycznych czterech kolejnych prezydentów Stanów Zjednoczonych. W r. 1976 zostaje głównym doradcą do spraw bezpieczeństwa w administracji prezydenta Cartera.

Jest ogólną opinią, że jest po papieżu Janie Pawle II i po Wałęsie najbardziej zasłużonym rodakiem dla Kraju. No, dalej idą Jan Nowak-Jeziorański i zmarły w lutym 2004-go roku płk. Ryszard Kukliński. Specjalne miejsce w ekipie ludzi zasłużonych dla kraju należy do Jerzego Giedroycia, redaktora „Kultury” i „Zeszytów Historycznych”.

Michał Rybikowski

W latach 50-60-tych był bardzo czynny w szeregu organizacji polonijnych w Montrealu. Ale jego zasługi sięgają okresu II Wojny Światowej. As wywiadu polskiego na hitlerowskie Niemcy. W latach 1941-43, będąc zatrudnionym pod fałszywym nazwiskiem w ambasadzie japońskiej w Sztokholmie, zainstalował misterną siatkę wywiadowczą na Niemcy i Finlandię. Zebrane wiadomości z Berlina przekazywał do polskich władz wojskowych w Londynie. Wojskową służbę zakończył w randze pułkownika w II Korpusie gen. Andersa. Dwukrotnie był odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy – za rok 20-y i za pracę wywiadu II Wojny Światowej.

Był założycielem Stowarzyszenia " Prometeuszy" w Montrealu, które miało za cel zjednoczenie narodów Środkowej Europy. Za jego prezesury Polsko-Kanadyjski Instytut Dobroczynności zainicjował budowę Schroniska im. Marii Curie-Skłodowskiej w Montrealu.